32 33 Péroraison
Prière à Jupiter Stator
Cicéron : Catilinaire I, 32-33
In Lucium Catilinam Oratio I
Péroraison
Prière à Jupiter Stator
32. Quare secedant improbi, secernant se a bonis, unum in locum congregentur, muro denique, quod saepe jam dixi, secernantur a nobis ; desinant insidiari domi suae consuli, circumstare tribunal praetoris urbani, obsidere cum gladiis curiam, malleolos et faces ad inflammandam urbem comparare ; sit denique inscriptum in fronte uniuscujusque, quid de re publica sentiat . Polliceor hoc vobis, patres conscripti, tantam in nobis consulibus fore diligentiam, tantam in vobis auctoritatem, tantam in equitibus Romanis virtutem, tantam in omnibus bonis consensionem, ut Catilinae profectione omnia patefacta, illustrata, oppressa, vindicata esse videatis .
33. Hisce ominibus, Catilina, cum summa rei publicae salute, cum tua peste ac pernicie, cumque eorum exitio, qui se tecum omni scelere parricidioque junxerunt, proficiscere ad impium bellum ac nefarium . Tu, Juppiter, qui isdem, quibus haec urbs, auspiciis a Romulo es constitutus, quem Statorem hujus urbis atque imperii vere nominamus, hunc et hujus socios a tuis ceterisque templis, a tectis urbis ac moenibus, a vita fortunisque civium omnium arcebis, et homines bonorum inimicos, hostes patriae, latrones Italiae, scelerum foedere inter se ac nefaria societate conjunctos, aeternis suppliciis vivos mortuosque mactabis.
Tout le vocabulaire dans l’ordre du texte : ( sauf vocabulaire vu 01-31)
32.
secedo , is, secedere , secessi , secessum 3: s'éloigner, aller à l’écart ; / e long ;
congrego , as, congregare , avi , congregatum : rassembler en troupe, rassembler ; / e bref ;
quod saepe jam dixi = <id> quod saepe jam dixi
suus. , sua. , suum. 1: adjectif : son, son propre ;
tribunal , tribunalis n : tribunal (estrade semi-circulaire sur laquelle siègent les magistrats) ; / i bref, u long ;
urbanus , a, um 3: urbain, de la ville ; habitant de l’Urbs = romain ; / praetor urbanus : le préteur urbain, depuis 367, chargé de la justice, en particulier au sujet des dettes ;
obsideo , es, obsidere , obsedi , obsessum 3: assiéger ; cerner ; / i bref ;
gladius , ii m 3: l’épée, le glaive ; / cum gladiis : armé(e)s d’épées ; / a bref ;
curia , ae f : curie (lieu de réunion du sénat) ; / u long ;
malleolus , i m : falarique , javelot garni d’étoupe enflammée ; trait enflammé ; / e et o brefs ;
inflammo , as, inflammare : incendier, enflammer, embraser
comparo 2 , as, comparare 4: préparer (cum + parare) ; / a bref ;
inscribo , is, inscribere , inscripsi , inscriptum : inscrire, graver ; / scribo : i long
frons. , frontis. , f 2: le front ;
polliceor , eris, polliceri , pollicitus sum 4: promettre ( + prop inf au futur : que) ; / i bref ;
tantus. , a, um 1: si grand, si important, tel ; // tantus... ut + subj: si grand... que ;
vos. , vos, vestrum. ou vestri. , vobis. , vobis 1: vous
consensio , consensionis f : conformité dans les sentiments, accord ; harmonie ;
profectio , profectionis f : le départ ; / o bref ;
patefacio , is, patefacere , patefeci , patefactum 4: 1 ouvrir ; mettre à découvert ; 2 révéler, dévoiler ; / 1er a et e brefs ;
33.
hisce : his + -ce : particule déictique, intensive ; his renvoie à la phrase précédente ;
omen. , ominis n 4: souhait, engagement solennel ; / o long ;
cum. 1: prép+ abl. : suivi d’un nom de choses : accompagné de , muni de ; ; avec pour résultat, pour (conséquence) ;
jungo. , is, jungere , junxi. , junctum. 2: joindre, , lier, unir, réunir ;
Juppiter , Jovis. , m 1: Jupiter (roi des dieux ) ;
Construction : qui isdem auspiciis, quibus haec urbs < es constitutus > , a Romulo es constitutus ... ; Juppiter : vocatif ; Cicéron se troune vers la statue de Jupiter Stator, dans le temple duquel il prononce ce discours ; quem Statorem : Statorem , attribut du COD quem ;
idem. , eadem, idem 1: 1 adj. le (la) même ; / idem ac/atque , idem qui , idem ... quam : le même que ;
auspicium , ii n : auspice, présage ; / auspicium 2 i brefs ;
Romulus , i m : Romulus ; / o long, u bref ;
Stator , Statoris m : Stator (épithète de Jupiter) ; littt : « qui rend inébranlable » ou « qui arrête la déroute » ; / Stator : 2 brèves ;
imperium , ii n 1: territoire soumis à l’autorité souveraine, état ;l’empire ; / e bref ;
vere. , adv. : avec vérité, avec justesse ; / e longs ;
hunc, hujus : désigne Catilina, assis en face de Cicéron ; ceterisque templis : brachylogie : = templis ceterorum deorum ;
fortunae , fortunarum 1: les biens, les richesses ; / u long ;
arceo , es, arcere , arcui 4: + abl. : écarter, détourner de ;
latro. , latronis m : le brigand, le voleur
foedus , foederis n 4: pacte, convention, traité ; / u et e brefs ;
inter. prép. + acc. 1: marque l’échange, la réciprocité : entre ;
societas , societatis f 3: l'alliance, la participation à (+ gén.) ; / o bref ;
aeternus , a, um 2: éternel ;
mortuus , a, um 1: adj. : mort ;
macto. , as, mactare : + abl. : punir au moyen de, punir de ;
Vocabulaire alphabétique :
aeternus , a, um 2: éternel ;
arceo , es, arcere , arcui 4: + abl. : écarter, détourner de ;
auspicium , ii n : auspice, présage ; / auspicium 2 i brefs ;
comparo 2 , as, comparare 4: préparer (cum + parare) ; / a bref ;
congrego , as, congregare , avi , congregatum : rassembler en troupe, rassembler ; / e bref ;
consensio , consensionis f : conformité dans les sentiments, accord ; harmonie ;
cum. 1: prép+ abl. : suivi d’un nom de choses : accompagné de , muni de ; ; avec pour résultat, pour (conséquence) ;
curia , ae f : curie (lieu de réunion du sénat) ; / u long ;
foedus , foederis n 4: pacte, convention, traité ; / u et e brefs ;
fortunae , fortunarum 1: les biens, les richesses ; / u long ;
frons. , frontis. , f 2: le front ;
gladius , ii m 3: l’épée, le glaive ; / cum gladiis : armé(e)s d’épées ; / a bref ;
idem. , eadem, idem 1: 1 adj. le (la) même ; / idem ac/atque , idem qui , idem ... quam : le même que ;
imperium , ii n 1: territoire soumis à l’autorité souveraine, état ;l’empire ; / e bref ;
inflammo , as, inflammare : incendier, enflammer, embraser
inscribo , is, inscribere , inscripsi , inscriptum : inscrire, graver ; / scribo : i long
inter. prép. + acc. 1: marque l’échange, la réciprocité : entre ;
jungo. , is, jungere , junxi. , junctum. 2: joindre, , lier, unir, réunir ;
Juppiter , Jovis. , m 1: Jupiter (roi des dieux ) ;
latro. , latronis m : le brigand, le voleur
macto. , as, mactare : + abl. : punir au moyen de, punir de ;
malleolus , i m : falarique , javelot garni d’étoupe enflammée ; trait enflammé ; / e et o brefs ;
mortuus , a, um 1: adj. : mort ;
obsideo , es, obsidere , obsedi , obsessum 3: assiéger ; cerner ; / i bref ;
omen. , ominis n 4: souhait, engagement solennel ; / o long ;
patefacio , is, patefacere , patefeci , patefactum 4: 1 ouvrir ; mettre à découvert ; 2 révéler, dévoiler ; / 1er a et e brefs ;
polliceor , eris, polliceri , pollicitus sum 4: promettre ( + prop inf au futur : que) ; / i bref ;
profectio , profectionis f : le départ ; / o bref ;
Romulus , i m : Romulus ; / o long, u bref ;
secedo , is, secedere , secessi , secessum 3: s'éloigner, aller à l’écart ; / e long ;
societas , societatis f 3: l'alliance, la participation à (+ gén.) ; / o bref ;
Stator , Statoris m : Stator (épithète de Jupiter) ; littt : « qui rend inébranlable » ou « qui arrête la déroute » ; / Stator : 2 brèves ;
suus. , sua. , suum. 1: adjectif : son, son propre ;
tantus. , a, um 1: si grand, si important, tel ; // tantus... ut + subj: si grand... que ;
tribunal , tribunalis n : tribunal (estrade semi-circulaire sur laquelle siègent les magistrats) ; / i bref, u long ;
urbanus , a, um 3: urbain, de la ville ; habitant de l’Urbs = romain ; / praetor urbanus : le préteur urbain, depuis 367, chargé de la justice, en particulier au sujet des dettes ;
vere. , adv. : avec vérité, avec justesse ; / e longs ;
vos. , vos, vestrum. ou vestri. , vobis. , vobis 1: vous
Vocabulaire par ordre de fréquence :
fréquence 1 :
cum. 1: prép+ abl. : suivi d’un nom de choses : accompagné de , muni de ; ; avec pour résultat, pour (conséquence) ;
fortunae , fortunarum 1: les biens, les richesses ; / u long ;
idem. , eadem, idem 1: 1 adj. le (la) même ; / idem ac/atque , idem qui , idem ... quam : le même que ;
imperium , ii n 1: territoire soumis à l’autorité souveraine, état ;l’empire ; / e bref ;
inter. prép. + acc. 1: marque l’échange, la réciprocité : entre ;
Juppiter , Jovis. , m 1: Jupiter (roi des dieux ) ;
mortuus , a, um 1: adj. : mort ;
suus. , sua. , suum. 1: adjectif : son, son propre ;
tantus. , a, um 1: si grand, si important, tel ; // tantus... ut + subj: si grand... que ;
vos. , vos, vestrum. ou vestri. , vobis. , vobis 1: vous
fréquence 2 :
aeternus , a, um 2: éternel ;
frons. , frontis. , f 2: le front ;
jungo. , is, jungere , junxi. , junctum. 2: joindre, , lier, unir, réunir ;
fréquence 3 :
gladius , ii m 3: l’épée, le glaive ; / cum gladiis : armé(e)s d’épées ; / a bref ;
obsideo , es, obsidere , obsedi , obsessum 3: assiéger ; cerner ; / i bref ;
secedo , is, secedere , secessi , secessum 3: s'éloigner, aller à l’écart ; / e long ;
societas , societatis f 3: l'alliance, la participation à (+ gén.) ; / o bref ;
urbanus , a, um 3: urbain, de la ville ; habitant de l’Urbs = romain ; / praetor urbanus : le préteur urbain, depuis 367, chargé de la justice, en particulier au sujet des dettes ;
fréquence 4 :
arceo , es, arcere , arcui 4: + abl. : écarter, détourner de ;
comparo 2 , as, comparare 4: préparer (cum + parare) ; / a bref ;
foedus , foederis n 4: pacte, convention, traité ; / u et e brefs ;
omen. , ominis n 4: souhait, engagement solennel ; / o long ;
patefacio , is, patefacere , patefeci , patefactum 4: 1 ouvrir ; mettre à découvert ; 2 révéler, dévoiler ; / 1er a et e brefs ;
polliceor , eris, polliceri , pollicitus sum 4: promettre ( + prop inf au futur : que) ; / i bref ;
ne pas apprendre :
auspicium , ii n : auspice, présage ; / auspicium 2 i brefs ;
congrego , as, congregare , avi , congregatum : rassembler en troupe, rassembler ; / e bref ;
consensio , consensionis f : conformité dans les sentiments, accord ; harmonie ;
curia , ae f : curie (lieu de réunion du sénat) ; / u long ;
inflammo , as, inflammare : incendier, enflammer, embraser
inscribo , is, inscribere , inscripsi , inscriptum : inscrire, graver ; / scribo : i long
latro. , latronis m : le brigand, le voleur
macto. , as, mactare : + abl. : punir au moyen de, punir de ;
malleolus , i m : falarique , javelot garni d’étoupe enflammée ; trait enflammé ; / e et o brefs ;
profectio , profectionis f : le départ ; / o bref ;
Romulus , i m : Romulus ; / o long, u bref ;
Stator , Statoris m : Stator (épithète de Jupiter) ; littt : « qui rend inébranlable » ou « qui arrête la déroute » ; / Stator : 2 brèves ;
tribunal , tribunalis n : tribunal (estrade semi-circulaire sur laquelle siègent les magistrats) ; / i bref, u long ;
vere. , adv. : avec vérité, avec justesse ; / e longs ;
grammaire :
l’ablatif de la circonstance concomitante (circonstances qui accompagnent l’action); l’ablatif de moyen;
l’adjectif verbal
le subjonctif dans les propositions indépendantes
l’interrogative indirecte
Retour en haut du texte